Denizlili bilim insanının, yaşlanmayı yavaşlatmayı amaçlayan projesine TÜBİTAK desteği

Pamukkale Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berna Kavakcıoğlu Yardımcı’nın “Farklı Çevresel Koşullar Altında Bcl-xL Proteininin Yaşlanmaya Karşı Hücresel ve Moleküler Etkilerinin Maya Modelinde Çoklu Omik Yaklaşımlar ile Analizi” adlı projesi TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazanan projeler arasında yer aldı.

MAYA ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR
Yaşlanmaya karşı yeni mekanizmaların anlaşılmasına öncülük eden proje ile ilgili bilgi veren Doç. Dr. Yardımcı şunları kaydetti: “Yaşlanma, organizmalarda genetik, çevresel ve metabolik faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan karmaşık bir biyolojik süreçtir. Hücrelerde enerji üretiminde azalma, oksidatif stresin artması ve hücresel işlevlerin bozulması yaşlanma ile doğrudan ilişkilidir. Bu süreçleri düzenleyen moleküllerden biri olan Bcl-xL proteini, hücreleri erken ölüme karşı koruyan anti-apoptotik etkisiyle dikkat çekmektedir. Ancak literatürde bu proteinin hem hücreleri koruyarak uzun ömürlülüğe katkı sağladığı hem de yaşlanmış hücrelerin dokularda birikmesine yol açabildiği gösterilmiştir. Dolayısıyla Bcl-xL’in yaşlanma sürecindeki çift yönlü etkilerinin ayrıntılı olarak araştırılması büyük önem taşımaktadır.”

LİTERATÜRDEKİ BOŞLUĞU DOLDURMA HEDEFİ
Proje kapsamında, güçlü bir model organizma olan Saccharomyces cerevisiae (maya) kullanılacak. Kısa yaşam döngüsüne sahip olması, genetik olarak kolayca manipüle edilebilmesi ve insan hücrelerindeki birçok yaşlanma mekanizmasıyla benzerlik göstermesi nedeniyle maya, yaşlanma araştırmalarında yaygın olarak tercih edilen bir sistem. Çalışmada, Bcl-xL proteininin farklı çevresel koşullarda hücreler üzerindeki etkileri incelenecek. Bu amaçla transkriptomik (RNA-Seq), proteomik ve metabolomik analizler bir arada kullanılacak ve elde edilen bulgular biyokimyasal testlerle doğrulanacak. Doç. Dr. Kavakcıoğlu Yardımcı açıklamasını şu sözlerle sürdürdü: “Amacımız, Bcl-xL proteininin yaşlanmaya karşı koruyucu mekanizmalarını farklı koşullarda ve yaşlanmanın farklı evrelerinde sistematik olarak ortaya koymak. Elde edeceğimiz veriler, mitokondriyal stres yanıtı, enerji metabolizması, hücre ölüm mekanizmaları ve oksidatif stres gibi yaşlanmanın temel bileşenleri hakkında bütüncül bir bakış açısı sağlayacak. Böylece bu protein yalnızca temel biyolojik bir araştırma konusu olmaktan çıkıp, ileride yaşlanmaya bağlı hastalıklarla mücadelede kullanılabilecek yeni tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine bilimsel zemin hazırlayabilecek.”

Projenin, yaşlanma biyolojisine ilişkin literatürdeki önemli bir boşluğu doldurması ve özellikle senoterapötik ilaç geliştirme çalışmalarına katkı sunacak temel mekanistik bilgileri ortaya koyması bekleniyor.